Józef Bożek mechanicus z Bier

Started by Private User on Sunday, December 26, 2010

Participants:

  • Private User
    Geni Pro

Profiles Mentioned:

Showing all 3 posts
Private User
12/26/2010 at 8:47 AM

Józef Bożek (ur. 1782 w Bierach, zm. 1835) - konstruktor-mechanik i wynalazca pochodzący ze Śląska Cieszyńskiego. W literaturze nazywany "śląskim Stephensonem"[1], "polskim Stephensonem"[2], "czeskim Stephensonem"[3], jak i "polsko-czeskim Stephensonem"[4].

Urodził się w Bierach niedaleko Skoczowa jako syn miejscowego młynarza, Mikołaja i Marii z domu Duda. Ochrzczony został w kościele w sąsiednim Grodźcu. Dzięki pomocy ówczesnego wizytatora szkolnego, ks. Leopolda Szersznika, został w 1799 r. przyjęty do gimnazjum filologicznego w Cieszynie, w którym ukończył trzy klasy. Po jego ukończeniu, w poszukiwaniu pracy i nauki wywędrował ze Śląska Cieszyńskiego. W latach 1803-1805 studiował w morawskim Brnie mechanikę i matematykę, po czym przeniósł się do Pragi. Tam od 1805 r. był słuchaczem Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Praskiego. Od 1806 r. był mechanikiem i zegarmistrzem w tamtejszym Instytucie Politechnicznym. W Pradze powstała większość konstrukcji Bożka: precyzyjny zegar dla Instytutu Astronomicznego, automatyczny warsztat tkacki i postrzygarka sukna, maszyna do szlifowania zwierciadeł oraz liczne udane protezy rąk i nóg dla inwalidów wojennych. Tam też, prawdopodobnie nic nie wiedząc o lokomotywie Anglika Stephensona z 1814 r., zbudował pierwszy na kontynencie europejskim powóz z napędem parowym (w 1815 r.), a później i łódź z parowym silnikiem (w 1817 r.). Józef Bożek był o rok młodszy od George'a Stephensona. Wynalazki ich powstały prawie w jednym czasie. Obaj napotkali na liczne trudności, pragnąc wdrożyć swoje rozwiązania techniczne. G.Stephenson był poniekąd w lepszej sytuacji, pracował bowiem w Zagłębiu Węglowym, gdzie w dosadny i namacalny sposób mógł przedstawiać dogodności wynikające z przewozu maszyną parową w porównaniu przewozem końmi.

Replika pojazdu parowego Józefa Bożka.

Józef Bożek wynalazkom i konstrukcji maszyn poświęcił całe życie. Do dnia dzisiejszego zachowało się tylko 29 pozycji w rejestrze ks. Szarsznika- są to np.: potrójnie złożona dźwignia, katapult okrętowy, elewator, piła poruszana ręcznie, itd.

Bożek zmarł w biedzie i osamotnieniu, gdyż Praga nie znalazła wtedy środków na doskonalenie i rozwój jego konstrukcji (ale obecnie Czesi uznają go za „czeskiego wynalazcę”). Zofia Kossak uczyniła go bohaterem opowiadania "Czarodziej (w książce "Nieznany kraj"), krótkie opowiadanie poświęcił mu również Gustaw Morcinek.

Dzięki nieustępliwym staraniom rodziny i mieszkańców Bier, w 1987 roku Komisja Turystyki Górskiej PTTK zatwierdziła nowy szlak turystyczny Jasienica-Biery-Nałęże, który wiedzie środkiem rodzinnej miejscowości Bożka. Szlak ma kolor czerwony i prowadzi w kierunku Błatniej. W Gminnym Ośrodku Kultury w Bierach wmurowana w ścianę jest pamiątkowa tablica poświęcona jego osobie, która została ofiarowana i odsłonięta przez jego potomków w 1987 roku.

Private User
7/12/2012 at 3:35 PM
Private User
7/12/2012 at 3:36 PM

http://macierz-grodziec.org/?o-nas,1

Witamy na stronie internetowej naszego Koła
Macierzy Ziemi Cieszyńskiej – Towarzystwa Miłośników Regionu.

Jesteśmy lokalnym stowarzyszeniem na terenie Grodźca w gminie Jasienica w woj. śląskim, działającym od 20 kwietnia 2009 r.
Decyzją Starosty Bielskiego Koło Terenowe Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Grodźcu wpisane zostało do ewidencji terenowych jednostek organizacyjnych stowarzyszeń pod pozycją 34/K, jako podlegające nadzorowi Starosty Bielskiego.
Należymy do wielkiej rodziny Macierzy, stowarzyszenia, którego koła działają na terenie całego kraju.
Nasze działania są skierowane na organizowanie i popieranie wszelkich poczynań w zakresie upowszechnienia oświaty, kultury i sztuki regionu cieszyńskiego.

Zapraszamy mieszkańców Grodźca i okolicy, miłośników naszej pięknej miejscowości i regionu cieszyńskiego do udziału w naszych otwartych spotkaniach oraz organizowanych imprezach, a zdecydowanych do przyłączenia się do nas.
Na dzień 31 grudnia 2011 r. nasze Koło liczyło 57 członków.
Relacje z naszych spotkań przedstawiamy w Kalendarium witryny.

Showing all 3 posts

Create a free account or login to participate in this discussion