Hermanus Kriel SV/PROG

Is your surname Kriel?

Research the Kriel family

Hermanus Kriel SV/PROG's Geni Profile

Share your family tree and photos with the people you know and love

  • Build your family tree online
  • Share photos and videos
  • Smart Matching™ technology
  • Free!

Share

Hermanus Kriel, SV/PROG

Nicknames: "Harmanus"
Birthdate:
Birthplace: Hanau Am Main, Hessen-Nassau, Prussia, Germany
Death: Died in Drakenstein, Suid Afrika, Kaap
Immediate Family:

Son of Johann Peter Grill and Eva Catharina Schlemmer
Husband of Maria Steyn, b1c1 SM and Elizabeth Anna Malan, b2 SM
Father of Johannes Pieter Kriel, b1; Maria Kriel, b2 SM; Elisabeth Kriel, b3; Eva Catharina Kriel, b4; Jacobus Petrus Kriel, b5 and 5 others
Brother of Anna Philippa Grill; Theodor Grill; Philipp Grill; Anna Catharina Grill; Peter Adolph Grill and 1 other

Occupation: Baker
Managed by: Private User
Last Updated:

About Hermanus Kriel, SV/PROG

Hermanus (Herrmanus) KRIEL a * 12 Apr 1689, Hanau am Main, Hessen-Nassau, Pruise  21 Apr 1689, Marienkirche Hanau.13 » Herrmanus Heusling, predikant in die klooster Keppel in die vorstedom Siegen, bruidegom van maagd Maria Catharina, dogter van Theoderich Schlemmer, prediker in die stad. Die doopinskrywing lyk soos volg: 1689 #57 Den 21. Aprill, gebohren den 12 dito Der Vatter, Johann Peter Grill, Bürger und Kremer in der Vorstadt Die Mutter Eva Christian Das Kindt Herrmanus Gevatter, der ehrwürdige und wohlgelährte Herr Herrmanus Heussling, Pfarrer im Kloster Keppel, im Fürstenthum Siegen gelegen, ist ein Hochzeiter mit der Viel Ehr und Tugend reichen Jungfer Maria Catharina des hocherwürdigen und hochge-lährten Hn. Theoderich Schlemmer Stadtprediger allhier Tochter.14 http://www.familysearch.org/Eng/Search/ancestorsesrachresluts.asp

Engelse vertaling: on 21 April, born 12th same month, Father Johann Peter Grill, citizen and grocer in the suburb mother Eva Christina child Herrmanus godfather: Herrmanus Heussling, minister in the convent Keppel in the principality of Siegen is a bridegroom to the virgin Maria Catharina daughter of Theoderich Schlemmer preacher in town. Die Marienkirche het reeds in 1234 bestaan. Die Gotiese koorgedeelte is in 1445-1492 gebou en is die oudste gebou in die “Altstadt”. Vanaf die ingang van die koorarea kan die pragtige skilderye in die vensters besigtig word. Tydens die Tweede Wêreldoorlog (1939-1945) het die kerk op 19 Maart 1945 onder ‘n bomaanval deurgeloop. Gelukkig het 4 van die vensters behoue gebly. Een van die skilderye bevat ‘n portret van die ontwerper van die koorarea, Philliop die jonge. Die skip van die kerk is na die oorlog herbou.15

Stamvader Hermanus KRIEL (Criel: In die Kaapstadse doopregister Jan. 1713 - 1742-09-16 waar Hermanus Kriel en Maria Steyn as doopgetuies vir Maria se jonger broer optree, word Hermanus se van as Criel geskryf). Hermanus Kriel arriveer op 6 Mei 1719 per die "Risdam" as soldaat in Kaapstad. Interressant is dat meeste van die immigrante as soldate na Suid-Afrika gekom het. Die rede daarvoor is dat die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie altyd mans benodig het om die verskeie range in sy diens te beklee. Mans van enige professie het hulle dus as "soldate" aangemeld en het nege gilde per maand as vergoeding ontvang.(1) As hulle eers diens aanvaar het is hulle bevorder, en het verskeie poste beklee.(2)

Die kompanjie het deur middel van trompette en ander instrumente op vasgestelde dae in Amsterdam bekend gemaak dat nuwe werkers benodig word. Belangstellendes moes hulle by die Oos-Indiese Huis aanmeld. Die werkers van laer rang het ‘n kwart van hul loon gekry by indiensneming, ‘n kwart in die vorm van klere en die res is eers met hulle terugkeer na Nederland uitbetaal. Diegene wat deur middelaars gewerf is, het hierdie helfte van die betaling deur middel van ‘n transportbrief of skuldbekentenis aan die middelaar bemaak. Dit was bekend as ‘n “cedel’ of seel en het in die Afrikaanse woord doopseël behoue gebly. Gewoonlik het die middellaars wat merendeels uit vroue bestaan het, die seel aan ‘n derde persoon verkoop, dus het hulle as “seelverkopers” bekend gestaan.

Die skip is gewoonlik deur ‘n klein kernbemanning in gereedheid gebring, waarna die matrose en soldate met trommelgeroep na Oos-Indiese Huis opgeroep is. Hulle is dan deur die sielverkopers met hulle bagasie begelei na die ligters waarmee hulle na die skepe wat in dieper water gelê het, vertrek het. Elkeen kon ‘n skeepskis van standaardgrootte saamneem. Die sielverkoper het dit met standaardvoorraad uitgerus.(3)

Die skepe wat deur die Kamers van Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen gebruik is, het vanaf Texel vertrek. Die skepe deur die Kamers van Rotterdam, Delft, Zeeland en Vlissingen het vanaf die “Goereese gat” by die Suid-Hollandse eiland Goeree vertrek. Terwille van veiligheid het die skepe van die V.O.C. en die W.I.C. gewoonlik saam uitgevaar. Hulle moes eers in die hawe wag vir die westwinde om op te kom sodat hulle kon begin vaar. September 1616 is ‘n vaste roete vir die V.O.C. skepe bepaal: Hulle het deur die kanaal uitgeseil maar gedurende oorlogstyd agter om, rondom Skotland en Ierland, tussen die Asore en Kanariese eilande het die W.I.C.-skepe van die V.O.C.-skepe afskeid geneem. Die V.O.C.-skepe het dan suidwaarts geseil tot by die Kaap-Verdiese Eilande aan die Weskus van Afrika. Tot by die ewenaar het hulle ‘n smal “waspoor” gevolg, waarna hulle in die rigting van Suid-Amerika geseil het verby die “droogte van Abrolho”, gevaarlike sandbanke voor die kus van Brasilië tussen die huidige Salvador (Bahia) en Rio de Janeiro. “Voor die kus van Suid-Amerika het die wind die skepe opgevang en ooswaarts oor die Atlantiese Oseaan voortgedrywe rondom Kaap die Goeie Hoop, totdat die suidoospassaat hulle in die suidelike Indiese Oseaan opvang en hulle kon koers kies na Batavia.” Indien die “waspoor” nie gevolg is nie kon hulle by die Karibiese Eilande of Guinee uitkom. As hulle vanaf die Kaap te vêr ooswaarts gevaar het kon hule op die weskus van Australië se rotsbanke strand.(4)

Die "Risdam" vertrek 1718-11-16 vanaf Texel na Batavia en doen 1719-04-19 by die Kaap aan, vanwaar sy 1719-06-16 na Batavia vertrek en 1719-08-31 aankom. Die "Risdam" is 1713 te Hoorn gebou. Dit was 'n fluitskip van 520 ton wat hoofsaaklik vir die vervoer van goedere in die ooste gebruik is, die skipper was Kornelis Dam(5) en die sieketrooster was Jan ten Hoorn.(6) Die "Risdam" het gedurende 'n reis van Siam na Batavia in 1726 gesink.

Skepe wat vanaf Nederland vertrek het was oorvol omdat voorsiening gemaak is vir diegene wat gedurende die reis te sterwe sou kom. Gemiddeld is 200 man vanaf Nederland vervoer terwyl die retoerreis min of meer uit 110 persone bestaan het. Die Kompanje het ‘n vaste gebruik gehad dat soldate al om die ander jaar een derde of twee vyfdes van die totale passasiers uitgemaak het. Hulle het gewoonlik nie goed met die skeepsbemanning oor die weg gekom nie omdat hulle meestal buitelanders was.(7)

Saam met Hermanus Kriel was nog 9 soldate wat by die Kaap afgeklim het.(8)

Hermanus het by die V.O.C. se Kamer van Amsterdam diens aanvaar.

Willem Croon in Nederland leen 572 gulde aan Hermanus as "gagie" om sy onkostes na die Kaap te dek. Hierdie bedrag geld is vanaf 1720-1738 aan die V.O.C. terugbetaal. Opgetekende bedrae vir transport wat gevind kon word beloop 278-22 gulde.(9)

Die Duitse plattelandse bevolking was verarm en het ‘n ander heenkome gesoek. Nederland het welvaart beleef met baie werkgeleenthede. Tot 60% van die mans wat in 1791 in Amsterdam in die huwelik getree het was bv. Duits.(10)

Vir drie jaar is hy as leerlingbakker in diens van die H.O.K., gedurende 1722 word hy burger en bakmeester te Kaapstad.(11) By die 1722-inskrywing word Hermanus Kriel vir die laaste keer as bakker in Kaapstad aangedui - gedurende 1722 tree hy te Kaapstad in die huwelik met Maria STEYN. Hulle woon te Kaapstad waar Maria gedurende 1724 sterf. Hermanus tree vroeg in 1725 met Elizabeth Anna MALAN in die huwelik. Sedert 1734 woon hulle te "Paarl Diamant" wat gedurende 1996 in besit van Bazil Procopiou is.

Vanaf 1734 woon Hermanus Kriel in Drakenstein op die plaas "Paarl Diamant" (Pêrelrots),(12) waar hy in 1739-02-08 oorlede is. Hy en sy vrou is moontlik langs die Paarl rots begrawe. Dit is onseker of hulle op die plaas "Paarl Diamant" begrawe is. Die amptelike begraafplaas vanaf 1720 was binne die ringmuur van die Strooidakkerk te Hoofstraat, Paarl. Daar is nog baie herkenbare grafte met grafskrifte, maar talle grafte is omgeploeg en geen teken kan daarvan gesien word nie. Hulle name kom egter nie in die Strooidakkerk se begrafnisregister voor nie.

Hermanus se plaas "Paarl Diamant" lê aan die westekant van die Paarlberg, in die wyk Agter-Paarl. Nie een van hierdie plase is oorspronklik aan Hugenote toegeken nie, "Weer eens vind ons hier die vroeëre kulturele waterskeiding met die Germaanse komponent van Afrikaanse bloed aan die westekant van die Paarlberg gekonsentreer, en die Hugenote oos van die berg, in die Bergriviervallei."(13)

“Paarl Diamant” is in Krielbesit:

Hermanus Kriel van Hanau, 1734-1739

Isabeau-Anne Malan (weduwee van H. Kriel) 1739-1745

Johann Caspar Schlee (2de man van I-A Malan) 1745-1767

Isabeau-Anne Malan (weduwee van J.C. Schlee) 1767-1768

Die huise is later met grasdakke gebou. Die grondplan was gegrond op die Nederlandse en Noord-Duitslandse boustyl wat gelei het tot die Kaaps-Hollandse huise.(14)

Die oorblyfsel van die pragtige gewelhuis op "Paarl Diamant" is in die tyd van Hendrik J. van der Spuy gebou wat die eienaar vanaf 1820-07-20 tot 1832-04-09 was. Die datum op die gewel was 1826. Die oorspronklike huis op "Paarl Diamant" bestaan nie meer nie, maar 'n gedeelte daarvan met die sygewel met die datum 1826 bestaan nog.(15) Gedurende 1993 het die gewel nog gestaan maar gedurende 'n storm in Junie 1995 is die gewel heeltemaal beskadig. In die Kaapstad Argief is 'n foto van die huis wat in 1826 op "Paarl Diamant" gebou is. 'n Afdruk daarvan is in die tydskrif "Tuinhuis, Jaar 1, nr.3, 1990, p. 95. Dit was in 'n H-vorm gebou met solders in altwee die vleuels. Die agterste vleuel is moontlik op 'n later stadium aangebou. Mnr. Du Toit van die buurplaas "Hoogstede" vertel gedurende 1996 dat die Kapenaars maar arm mense was. Gedurende die 1830's het hulle egter geld gemaak en almal het hulle huise laat vergroot. Die huise is gewoonlik verleng, daar is aan weerskante aangebou, die kelder was dan aan die een kant van die huis en die woongedeelte aan die ander kant.

Hermanus Kriel verkry burgerskap gedurende 1722.

Vanaf sy eerste huwelik tot 1733 woon Hermanus in Kaapstad waar hy sy bakkery bedryf. Hermanus Kriel besit ‘n bakkery met woonhuis te Bergstraat, Kaapstad. Dit is nou ‘n Maleierbuurt (2002) Volgens die oorspronklike dokumentasie is dit naby die Soutrivier. Hy verkoop dit 23-10-1734 aan J. Brand.(16)

Die huise aan die Kaap het aanvanklik soos die Nederlandse gragtehuise gelyk wat uit twee verdiepings bestaan het. Die houtwerk is gedoen met hout uit Midde- en Oos-Java. Daar was gewoonlik ‘n voorhuis met kerkstoele wat Sondae deur die slawe gedra is, ‘n sonsambreelstaander, langsaan die “pronkkamer”. Agter hierdie kamer was die groot vertrek “gaandery” of “galdery” wat as woonkamer gedien het en waar die slawe handwerk gedoen het. Die slawe het op die boonste verdieping van die buitegeboue in die agterplaas geslaap, soos by die Koopmans-de Wethuis.(17)

Gereken aan die boedelinvetaris was Hermanus ‘n man van gemiddelde vermoëns want hy besit ‘n perdewa en 3 mansslawe. Mense van die burgerlike stand moes tenminste twee slawe he.(18)

Nageslag van die stamvader

Hermanus Kriel * 1694, of omtrent 1697 + 1739-02-08(19) "Paarl Diamant", Paarl x 1722-03-22, Kaapstad, Maria Steyn = 1706-08-14, Kaapstad, dogter van Jacobus Steyn en Maria Potgieter.(20) (21) Jacobus was die seun van Maria Lozee en 'n ander man. Jacobus het die van Steyn aangeneem.(22) (Doopgetuies: Paulus Heyns en Maria Lozee) xx 1725-04-29 Elisabeth Anna Malan * 1701-11-30 + 1768. Sy is die tweede kind van die stamvader Jacques Malan(23) en Isabeau le Long.(24) (25) Na Hermanus Kriel se dood 1739, is sy met Johann Caspar Schlee getroud.

b1 Johannes Pieter = 1723-02-28, Kaapstad.(26) (Doopgetuies: Jacobus Steyn en Maria Potgieter)

b2 Maria = 1724-10-08, Kaapstad (Doopgetuies: Hendrik Heyns en Maria Lozee)(27) x 1750-08-30, Stellenbosch, Johan Christiaan Gras (Grasz) stamvader, arriveer 1739 van Waldeck, Duitsland, soldaat 1739-1743, plaaskneg 1744-1750. Maria xx 1756-07-25 Coenraad Muller (Conrad Muller) stamvader, arriveer 1743 van Klein Lissa, soldaat, messelaar vir die kompanjee 1750-1765, burger 1765. 1 kind uit eerste huwelik, 3 kinders uit 2de huwelik.

b3 Elisabeth = 1726-08-04, Kaapstad (Doopgetuies: Jacob Malan en Elizabeth le Long)(28) x 1743-07-28, Paarl distrik, Louis CARSTENS = 1722-10-18, burger Drakenstein, seun van Johannes Herman(n) Carstens of Karstens van Husum, Sleeswyk en Catharina van As.(29) (30) 10 kinders.

b4 Eva Catharina = 1727-12-21 x 1748-06-02 Frederik Potgieter = 1724-06-11, + 1785-09, burger Stellenbosch, seun van Johan Harmensz Potgieter en Maria Catharina van Eeden. Frederik hertrou 1765-04-07 Maria Magdalena Landman. 8 kinders uit die eerste huwelik.

b5 Jacobus Petrus = 1729-06-12 x 1758-03-12 Hester Roux = 1731-04-01, dogter van Pieter Roux en Susanna de Villiers. 6 kinders.

b6 Johannes Daniel = 1731-03-18 + jonk.

b7 Johan David = 1733-04-12, burger Stellenbosch x 1764-04-15 Maria Magdalena Kotze = 1739-07-12, dogter van Dirk Kotze, burger Drakenstein en Maria Magdalena Carstens xx 1789-05-17 Hester van Zyl = 1741-10-01, weduwee van Andries Greeff, dogter van Pieter van Zyl en Hester van Wyk. Vier kinders.

b8 Hermanus = 1734-11-14 (Doopgetuies: Paul Jordan en Rachel Niel) boer Drakenstein x 1766-02 Elsabe Wium = 1734-04-26, dogter van stamvader Pieter Wium vanaf Vion (Wion), Denemarke en Anna de Haase, Elsabe Wium was die weduwee van Daniel Wynand Malan. Hermanus se twee seuns en kleinkinders is in Stellenbosch gedoop. Vier Malan-kinders.

b9 Theodorus = 1736-12-02 (Doopgetuies: Jan Louis du Plessis en Magdalena Rossouw) burger van Drakenstein x 1764-11-04 Magdalena Geertruy du Plessis, = 1740-08-28, + 1776?, dogter van Petrus du Plessis en Brechie Boeiens. Drie seuns. M.G. du Plessis was die weduwee van Pieter de Villiers, + 1763.

b10 Maria Elisabeth = 1739-03-29, Stellenbosch (Doopgetuies: Adriaan Louw en Maria Malan). Die vader word as overleden aangegee.

Navorsing

Helena Garner (Kriel) dhgarner@icon.co.za

Voetnotas

--------------------------------------------------------------------------------

1. Personalia of the Germans at the Cape, 1652-1806 / J. Hoge. Argiefjaarboek van die Suid-Afrikaanse geskiedenis, 9de jaargang, 1946. p. 221 (Die intreerang in die HOK was "soldaat") GMR 1719-22; RQ 1722: 71: G.R. nr. 499; Test. CJ 1073: 38; Inv. O.C. 6:27

2. Leibbrandt, H C V: Precis of the archives of the Cape of Good Hope requesten (Memorials) 1715-1806. Cape Town : Cape Times, 1905. P. iii

3. Schoeman, K.: Armosyn van die Kaap : voorspel tot vestiging, 1415-1651. Kaapstad : Human & Rousseau, 1999. P. 101

4. Schoeman, K.: Armosyn van die Kaap : voorspel tot vestiging, 1415-1651. Kaapstad : Human & Rousseau, 1999. P. 112-114

5. Brujn J R e.a.: Dutch-Asiatic shipping in the 17th and 18th Centuries. Vol. 2: Outward bound voyages. The Hague : Nijhoff, 1979. P. 344-345

6. Algemeen Rijksarchief 4, Eerste Afdeling C20, V.O.C. nr. 5723. Titel op boek: Risdam 1718, rugtitel: 248 A

7. Schoeman, K.: Armosyn van die Kaap : voorspel tot vestiging, 1415-1651. Kaapstad : Human & Rousseau, 1999. P. 95

8. Brujn J R e.a.: Dutch-Asiatic shipping in the 17th and 18th Centuries. Vol. 2: Outward bound voyages. The Hague : Nijhoff, 1979. P. 344-345

9. Algemeen Rijksarchief 4, Eerste Afdeling C20, V.O.C. nr. 5723. Titel op boek: Risdam 1718, rugtitel: 248 A

10. Schoeman K.: Dogter van Sion : Machtelt Smit en die 18de-eeuse samelewing aan die Kaap, 1749-1799. Kaapstad : Human & Rousseau, 1997. P. 176

11. Kaapse Hugenote P. 20: Kaarte hoe Kaapstad lyk (Outeur: nie Botha nie)

12. Jeffreys, K M: Kaapse Archiefstukken lopende over het jaar 1783. Pretoria : Staatsdrukker, 1938. p. 246, p. 613

13. Van Huyssteen T: Hugenoteland : Deel twee van die hart van die Boland: die Franse verbintenis ... Kaapstad : Tafelberg, 1985. P. 44

14. Schoeman K.: Dogter van Sion : Machtelt Smit en die 18de-eeuse samelewing aan die Kaap, 1749-1799. Kaapstad : Human & Rousseau, 1997. P. 83

15. Fransen H en Cook M A: The old houses of the Cape : a survey of the existing buildings in the traditional style of architecxture of the dutch-settled regions of the Cape of Good Hope. Amsterdam : Balkema, 1965. p. 130

16. Kaapstad Argiefbewaarplek: Prop 512

17. Schoeman K.: Dogter van Sion : Machtelt Smit en die 18de-eeuse samelewing aan die Kaap, 1749-1799. Kaapstad : Human & Rousseau, 1997. P. 155

Schoeman K.: Dogter van Sion : Machtelt Smit en die 18de-eeuse samelewing aan die Kaap, 1749-1799. Kaapstad : Human & Rousseau, 1997. P. 185

18. Schoeman K.: Dogter van Sion : Machtelt Smit en die 18de-eeuse samelewing aan die Kaap, 1749-1799. Kaapstad : Human & Rousseau, 1997. P. 172

19. Algemeen Rijksarchief 4, Eerste Afdeling C20, V.O.C. nr. 5723. Titel van skeepsjoernaal Risdam 1718, rugtitel: 248 A

20. Kaapstad doopregister, 1695-1712

21. Steyn : die stamboom van 'n Afrikaner-familie (In: Familia, jg. 5, no. 4, 1968. P. 3

22. De Villiers G.G.: Geslagsregisters van die ou Kaapse families, Deel 2: N-Z. Kaapstad : Balkema, 1981. p. 927

23. Sy naam kom voor in die register van vlugtelinge wat hulp ontvang het van die Franse Gereformeerde Gemeente van Frankfurt

24. Malan, H: Die Malans van Suid-Afrika : geskiedenis en geslagsregister. Blyvooruitsig : Die Outeur, 1988. P. 10

25. Sy is ook in die Stellenbosch doopregister ingeskryf Hugo A.M. met medewerking van Van der Bijl J.: Die Kerk van Stellenbosch 1686-1963 : ‘n geskiedenis van die kerkgeboue van die Nederduits Gereformeerde Gemeente te Stellenbosch, en van die mense wat hulle gebou het, vanaf die dae van Simon van der Stel tot op die huidige dag, in opdrag van die Kerkraad van Stellenbosch. Kaapstad : Tafelberg, 1963. )Registeruitgawe no. 4) P. 227 (Bylae VI: Opgawe van persone wat in die kerk begrawe is, vir sover bekend, 1730-1810.

Jacob Malan en Elisabeth de Long (sic) is hier in die Kerk begrawe. Jacques Malan is ongeveer 1690 in hierdie land getroud met Elizabeth le Long, weduwee van Jean Jourdan. Hulle boer te “Morgenster”, Hottentots-Holland, + 1742. Jacques het lank op die Kerkraad van Stellenbosch gedien.

26. Kaapstad doopregister Jan. 1713 - 1742-09-16

27. Kaapstad doopregister Jan. 1713 - 1742-09-16

28. Kaapstad doopregister Jan. 1713 - 1742-09-16

29. Heese J A: Suid-Afrikaanse geslagsregisters. Deel 1. Pretoria : RGN, 1986. P. 550

30. Malherbe D.F. du T.: Stamregister van die Suid-Afrikaanse volk. Stellenbosch : Tegniek, 1966. P. 152

--------------------

Reference code: C. 81, pp. 95-98.

http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22753&zoekwoord=steyn

Donderdag den 6 Januarij 1729, voormiddags.

Alle tegenwoordig.

Is ten gedanen versoeke van sommige deeser ingesetenen wel gepermitteert geworden dat deselve de bakneering deesen jaare weederom sullen mogen exerceeren, namentlijk aan Harmanus Kriel, [1] Christiaan Rasp, [2] Jochem Posthumus, [3] Maximiliaan de Huvetter, [4] Pieter Jubbels, [5] Albert Andriesz Jerf, [6] Claas Langemaak, [7] Pieter Schreuder [8] en Hendrik de Vries. Dan dewijl dit getal te groot is om alle een behoorelijke kostwinning daarvan te kunnen hebben, Soo is ook met eenen beslooten en vastgestelt dat geen nieuwe permissie tot backen aan imand meer sal werden verleend, maar dat men ter contrarie de gemelte backers tot op een getal van ses stux sal laten uijtsterven, welke ses men vertrouwt dat als dan op een ordentelijke wijs daarvan sullen kunnen bestaan, en waarom men boven dat getal ook niet meer sal mogen komen, ten eijnde alsoo te prevenieeren dat den een den ander niet bederft en in de grond komt te helpen. [9]

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Aldus geresolveerd ende g'arresteert in 't Casteel de Goede Hoop, ten dag een jare voorsz.

P. G. NOODT.

JAN DE LA FONTAINE.

A. V. KERVEL.

J. T. RHENIUS.

NS. HEIJNING.

HK. SWELLENGREBEL.

CL. BRAND.

R. TULBAGH. Rt. en secrets.


Notes.

[1] Hermanus Kriel is in 1694 in Hanau gebore en het in 1719 as soldaat met Risdam na die Kaap gekom. Hy het in 1722 'n vryburger geword en is in dieselfde jaar met Maria steyn getroud. Sy is in 1724 oorlede en die volgende jaar is hy weer met Elisabeth Anna Malan getroud. Kriel is in 1739 oorlede.

[2] Christiaan Rasp van Hassloch het in 1710 as soldaat na die Kaap gekom en is sedert 1713 as bakker gebruik. Nadat hy in 1715 'n vryburger geword het, is hy met Femmetje Visser getroud. In 1720 het hy met Geertruyd Nauta hertrou. Hy is in 1729 oorlede.

[3] Hy was afkomstig van Bolsward in Friesland en was getroud met Elsje Catharina Beust. Posthumus is in 1742 oorlede.

[4] De Huvetter was die seun van Jacob de Huvetter en is in 1695 in Brugge gebore. Hy kom in 1719 as soldaat na die Kaap, maar word op 4.5.1723 'n vryburger. In 1722 is hy met Magdalena Verdeau getroud. Hy is op 29.1.1742 oorlede.

[5] Peter Gobbels van Keulen was 'n vryburger aan die Kaap voordat hy in 1706 na Batavia vertrek het. In 1723 keer hy na die Kaap terug en ontvang toestemming om hom weer hier te vestig. In 1743 vertrek hy en sy vrou, Margaretha Dusobry, egter weer na Batavia.

[6] Albert Andries Jerff van Kopenhagen was eers as soldaat in diens van die Kompanjie voordat hy in 1704 'n vryburger geword het. In 1705 tree hy met Anna Maria Mulder in die huwelik, maar nadat sy in 1710 oorlede is, hertrou hy op 6.10.1715 met Catharina Marquardt.

[7] Claas Langemaak van Hademarschen kom in 1721 as soldaat met Amsterdam na die Kaap en word vier jaar later 'n vryburger.

[8] Pieter Schreuder en sy vrou, Maria Stip, se name kom voor op die monsterrolle van vryburgers in die Kaapse distrik van 1724 tot 1734. Hy was waarskynlik afkomstig van Maagdeburg, aangesien sy broer en suster in 1731 nog daar gewoon het. (Vgl. C.J.2654, Testamenten, 1731-1736, pp. 33-36.)

[9] 'n Gedeelte waarin bedorwe voorrade wat uit die skip Berkenroode ontvang is, as verliese afgeskryf is, is hieronder weggelaat. Die gedeelte wat weggelaat is, berus in C.23, Resolutiën, 1728-1729, pp. 364-366. Die oorspronklike memorie kan gevind word in C.292, Memoriën, 1726-1739, p. 133.

--------------------

Stamvader: Hermanus Kriel

Die lewe van die stamvader Hermanus Kriel in Suid-Afrika

Hermanus Kriel (Criel: In die Kaapstadse doopregister Jan. 1713 – 1742-09-166 waar Hermanus Kriel en Maria Steyn as doopgetuies vir Maria se jonger broer optree, word Hermanus se van as Criel geskryf). Hermanus Kriel arriveer op 6 Mei 1719 per die “Risdam” as soldaat in Kaapstad. Interressant is dat die meeste immigrante as soldate na Suid-Afrika gekom het. Die rede daarvoor is dat die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie altyd mans benodig het om die verskeie range in sy diens te beklee. Mans van enige professie het hulle dus as “soldate” aangemeld en het nege gilde per maand as vergoeding ontvang. As hulle eers diens aanvaar het is hulle bevorder, en het verskeie poste beklee.

Vir drie jaar is hy as leerlingbakker in diens van die H.O.K., gedurende 1722 word hy burger en bakmeester te Kaapstad. By die 1722-inskrywing word Hermanus Kriel vir die laaste keer as bakker in Kaapstad anangedui – gedurende 1722 tree hy te Kaapstad in die huwelik met Maria Steyn. Hulle woon te Kaapstad waar Maria gedurende 1724 sterf. Hermanus tree vroeg in 1725 met Elizabeth Anna Malan in die huwelik. Sedert 1734 woon hulle te “Paarl Diamant” wat gedurende 1996 in besit van Bazil Procopiou is.

Hoewel die gemeente Drakenstein gedurende 1691 gestig word is die meeste van Hermanus se kinders in die Kaapstad doopregister ingeskryf. Dit was praktyk in daardie jare dat ‘n besoekende predikant van enige gemeente ‘n buitepos besoek, al die kinders doop en hulle dan in sy gemeente se doopregister gaan inskryf – moontlik kon dit hier gebeur het.

Vanaf 1734 woon Hermanus Kriel in Drakenstein op die plaas “Paarl Diamant” (Perelrots) , waar hy in 1739 oorlede is. Hy en sy vrou is langs die Paarl rots begrawe. Dit is onseker of hulle op die plaas “Paarl Diamant” begrawe is. Die amptelike begraafplaas vanaf 1720 was binne die ringmuur van die Strooidakkerk te Hoofstraat, Paarl. Daar is nog baie herkenbare grafte met grafskrifte, maar talle grafte is omgeploeg en geen teken kan daarvan gesien word nie. Daar word tans (1998) aan die grafregister van die Strooidakkerk gewerk ten einde vas te stel wie daar begrawe is.


Hermanus se plaas “Paarl Diamant” is aan die westekant van die Paarlberg, in die wyk Agter-Paarl. Nie een van hierdie plase is oorspronklik aan Hugenote toegeken nie, “Weer eens vind ons hier die vroeere kulturele waterskeiding met die germaanse komponent van Afrikanse bloed aan die westekant van die Paarlberg gekonsentreer, en die Hugenote oos van die berg, in die Bergriviervallei.”

Abraham Gabbema en sy geselskap het gedurende 1657 die Drakensteinvallei ontdek toe Van Riebeeck hom gestuur het om vee van die Hottentotte te koop. Hulle het in die rigting van die berg “Clapmusbergh” wat van die Kaap af sigbaar was getrek, daarna tussen die berge deur. Hulle het die ander berg “Diamant ende Paarl bergh” genoem. Daar was ook baie wilde diere. Op 16 Oktober 1687 is plase van 60 morg elk, wat almal in ‘n reguit lyn naby mekaar gelee was vir 23 getroude mans in hierdie vallei uitgemeet.

“Vanaf die jaar 1700 het rook begin te krinkel uit skoorstene van hardebies huisies op verskeie plekke om die voorposberg. Na die landing van die Franse Hugenote in 1688, is gronde tot 62 morge elk aan die Bergrivier en sy takke, tot in Olifantshoek, Franschhoek, vir hulle opgemeet. Daar het elkeen ‘n eie hardebies-huisie vir homself gebou. Baie van hulle het hul Franse oorsprong in Belgie later vergeet. Dumoulins het Van der Meulen of Vermeulen geword, Portier, Potgieter, ens. Onder hulle was Franse wat van tyd tot tyd aan die Kaap geland het. Hulle was in die meeste opsigte ook bekend met die Nederlandse taal. Hulle was naastenby 80 in aantal.

Ryssel (de Lille), was bv. die tuiste van die Wale, Verron, du Toit, Rosier, le Clerq, du Pres, Bourbonnais, Delporte, Mouton. Potier, en so meer.

Vanaf 1734 woon Hermanus Kriel in Drakenstein op die plaas “Paarl Diamant” (Perelrots) waar hy in 1739 oorlede is. Hy en sy vrou is langs die Perelrots begrawe. Dit is onseker of hulle op die plaas “Paarl Diamant” begrawe is. Die amptelike begraafplaas vanaf 1720 was binne die ringmuur van die Strooidakkeerk te Hoofstraatt, Paarl. Daar is nog baie herkenbare grafte met grafskrifte, maar talle grafte is omgeploeg en geen teken kan daarvan gesien word nie. Daar word tans (1998) aan die grafregister van die Strooidakkerk gewerk ten einde vas te stel wie daar begrawe is.

Die eerste pioniershuise was waarskynlik T-vormig met fondamente van gepakte klip, mis- of kleivloere, gekalkte kleimure en riet- of biesiedakke.

“Paarl Diamant, 67 morg, 50 vk. Roede” was een van die eerste 13 plase wat te Agter-Paarll toegeken is. Dit is deur landmeter Heinrich Bernhard Oldenland opgemeet en die erfbrief is persoonlik deur goewerneur Simon van der Stel onderteken en deur sekretaris Grevenbroek in die erfbriefboek aangeteken. Die plaas “Driefontein” is later d.m.v. erfpaggrond by “Paarl Diamant” ingelyf. Die volgende persone was eienaars van “Paarl Diamant”:

Pieter Janse van Nimwegen, erfbrief 1692-08-19

Theunis van Schalkwyk, 1693-06-20

Theunis de Bruyn, 1706-07-29, koop vir 15000 gulden

Nicolaas Gockelius, 1709-04-27, koop vir 15.400 gulden

Johann Lorenz van Rostock, 1716-04-07

Johannes Carstens van Oldenburg, 1734

Hermanus Kriel van Hanau, 1734-1739

Isabeau-Anne Malan (weduwee van H. Kriel) 1739-1745

Johann Caspar Schlee (2de man van I-A Malan) 1745-1767

Isabeau-Anne Malan (weduwee van J.C. Schlee) 1767-1768

Gerrit Louw, 1768

Die oorblyfsel van die pragtige gewelhuis op “Paarl Diamant” is in die tyd van Hendrik J. van der Spuy gebou wat die eienaar vanaf 1820-07-20 tot 1832-04-09 was. Die datum op die gewel was 1826.

Die oorspronklike huis op “Paarl Diamant” bestaan nie meer nie, maar ‘n gedeelte daarvan met die sygewel met die datum 1826 bestaan nog.

Gedurende 1993 het die gewel nog gestaan maar gedurende ‘n storm in Junie 1995 is die gewel heeltemaal beskadig. In die Kaapstad Argief is ‘n foto van die huis wat in 1826 op “Paarl Diamant” gebou is. ‘n Afdruk daarvan is in die tydskrif “Tuinhuis, Jaar 11, nr. 3, 1990, p. 95. Dit was in ‘n H-vorm gebou met solders in altwee die vleuels. Die agterste vleuel is moontlik op ‘n later stadium aangebou. Mnr. Du Toit van die plaas “Hoogstede” vertel gedurende 1996 dat die Kapenaars maar arm mense was. Gedurende die 1830’s het hulle egter geld gemaak en almal het hulle huise laat vergroot. Die huise is gewoonlik verleng, daar is aan weerskante aangebou, die kelder was dan aan die een kant van die huis en die woongedeelte aan die ander kant.


Volgens Raadsbesluit van 1725-03-13 moes burgers wat in Stellenbosch of Drakenstein grond verkry het, sekere burgerdienste verrig. Diegene wat grond in Stellenbosch of Drakenstein besit het of daar woonagtig was maar nie grond of huise in die Kaap besit het nie, is vrygestel van burgerdiens in die Kaap aangesien hulle diens in Stellenbosch of Drakenstein moes verrig. Barend Buys se naam verskyn bv. onder die burgers wat deur hierdie bepaling geraak is.

-------------------- Kom in 1662 van Oldenburg Duitsland aan in die Kaap.

Boer by Stellenbosch op die plaas Krommerivier

--------------------

Kom van Oldenburg in Duitsland. Hy sluit hom in 1688 aan by die Franse Hugenote. Hy ariveer in 1662 in die Kaap aan as onder skeeps korporaal. Hy skei van sy eerste vrou in 1684 en trou in 1688 met Maria Rosaar en het 6 kinders uit die huwelik -------------------- JAN JANSE VAN EEDEN (STAMVADER)

Jan Janse VAN EEDEN was ook as Jan van Oldenburg bekend. Hy is in 1637 gebore en arriveer in 1662 aan die Kaap as onderscheepskorporaal. In Oktober 1671 trou hy met Lijsbeth JANSZ van Amsterdam. Van Eeden skei van haar en trou op 13 Julie 1688 met Maria ROUSSEAU, gebore in 1659 in Blois, Frankryk.

Die van Rousseau is soms ook as Rossouw, Russaar, Rossar en Rossaux geskryf. Sy was egter as Marie Rousseau, die suster van Pierre Rousseau, bekend. Later trou sy met Cornelis Joost van Dale.

Hy werk van 1671-1677 en 1682-1704 as 'n smid. Jan het ook 'n kneg, Bastiaan Cevael, gekry om sy kinders te onderrig en ook naaldwerk te doen. Hy dien ook as 'n diaken van 1700-1701. In Maart 1677 het Jan en sy vrou Lysbeth Jansz na Europa teruggekeer omdat beide van hulle 'n probleem gehad het met dronkenskap. In Mei 1684 het Jan op grond van owerspel van Lysbeth geskei. Toe Lysbeth in 1684 na die Kaap gekom het om haar by Van Eeden aan te sluit, het sy gedurende die rit op die skip met die bottelier van die skip owerspel gepleeg en swanger geraak. In Desember 1684 is Lysbeth weens haar losbandige en sedelose lewe na die vrouetughuis in Batavia gestuur.

KINDERS: b1 Johannes gedoop 19 Jan 1676

KINDERS TWEEDE HUWELIK b2 Ary gedoop 16 Apr 1690, X 29 Maart 1711 Judith du Plessis b3 Jacobus gedoop 13 Februarie 1692, X Regina Christina Deetlof (sy was Regina Jonkers van de Kaap, haar vader was Johann Andresen ook bekend as Jan de Jonker 'jonkheer'. Haar moeder was Elisabeth Jansen van de Kaap.) b4 Frederik gebore 1694, X Hendrina Stevens b5 Maria Catharina gedoop 31 Jan 1696, X 18 Feb 1714 Johannes H Potgieter, XX T Botha b6 Dirk gedoop 3 Nov 1697

Jan sterf in 1704 (volgens JH Redelinghuys)

www.stamouers.com

view all 22

Hermanus Kriel SV/PROG's Timeline

1662
1662
Oldenburg, Germany
1662
Cape
1688
1688
Stellenbosch, Cape Province
1689
April 12, 1689
Hanau Am Main, Hessen-Nassau, Prussia, Germany
April 21, 1689
Marienkirche, Hanau-am-Main, Hessen-Nassau, Pruissen
1722
March 22, 1722
Age 32
Suid Afrika, Kaap

22 Maart
Harmanus Criel, van Hanauw, jongm: en Maria Steijn, van Cabo,
jonge dogter.

Transcription by Richard Ball and Corney Keller. http://www.eggsa.org/sarecords/index.php/church-registers/cape-town...

1723
January 28, 1723
Age 33
Cape Town, Cape Town, Western Cape, South Africa
1724
October 8, 1724
Age 35
Cape Town, Cape Town, Western Cape, South Africa
1725
April 28, 1725
Age 36
Stellenbosch, Cape, South Africa
1726
August 4, 1726
Age 37
Cape Town, Cape Town, Western Cape, South Africa