Pieter Cornelis Mondriaan (1839 - 1921) MP

‹ Back to Mondriaan surname

Is your surname Mondriaan?

Research the Mondriaan family

Pieter Cornelis Mondriaan's Geni Profile

Share your family tree and photos with the people you know and love

  • Build your family tree online
  • Share photos and videos
  • Smart Matching™ technology
  • Free!

Share

Birthplace: 's-Gravenhage, Zuid-Holland, Nederland
Death: Died in Arnhem, Gelderland, Netherlands
Occupation: hoofdonderwijzer, lithograaf
Managed by: Diederik Mooij
Last Updated:

About Pieter Cornelis Mondriaan

Pieter Cornelis Mondriaan senior 1839-1921, Onderwijzer en Tekenaar Pieter Cornelis Mondriaan werd 18 juni 1839 geboren te ’s-Gravenhage en overleed 10 februari 1921 te Arnhem. Hij was het tweede kind van zeven uit het huwelijk van Willem Frederik Mondriaan (1809-1878) en Hendrika Verment (1811-1856). In 1869 huwde hij met Johanna Christina de Kok (1839-1909). Het echtpaar kreeg vijf kinderen, van wie de oudste zoon, eveneens Pieter Cornelis geheten, wereldfaam zou verwerven als wegbereider van de abstracte schilderkunst. http://www.historici.nl/media/bwg/images/3/-036.jpg Pieter Cornelis Mondriaan senior (foto: Vereniging Het Museum,Winterswijk) De vader van Pieter Cornelis Mondriaan had een deftige winkel voor haarverzorging en pruiken aan de Lange Poten in Den Haag. Zo raakte Pieter Cornelis van jongs af aan gewend aan de omgang met de gegoede burgerij, die zich de luxe van een exclusieve haardracht of een pruik kon permitteren. Even vanzelfsprekend raakte hij eraan gewend om met kunst om te gaan, wanneer hij de modellenboeken van zijn vader aanvulde met eigen pruikontwerpen. Maar vooreerst kreeg het onderwijs voorrang boven de kunst. Hij volgde de onderwijzersopleiding aan een der eerste scholen voor christelijk bijzonder onderwijs, aan de Nobelstraat in Den Haag. Deze was vooral bekend als de eerste ‘school van Groen’, omdat Groen van Prinsterer er de oprichter van was. Mondriaan werd er gevormd door de omgang met sympathisanten van de Réveilbeweging en met Groen zelf. Vijf jaar was hij hulponderwijzer in Den Haag. In 1869 trouwde hij met Johanna Christina de Kok. In hetzelfde jaar werd hij benoemd in Amersfoort, waar gereformeerden en orthodox-hervormden juist de Vereeniging tot bevordering van Christelijk Nationaal Onderwijs hadden opgericht. Een dubbel woonhuis aan de Kortegracht werd ingericht als school met onderwijzerswoning. De Mondriaans trokken erin; hij werd het eerste schoolhoofd. Hun eerste vier kinderen werden hier geboren: Johanna Christina (1870), Pieter Cornelis (1872), Willem Frederik (1874) en Louis Cornelis (1877). Carel zou in 1880 in Winterswijk het levenslicht zien.

Naast de aandacht die Mondriaan aan onderwijs en gezin wijdde, besteedde hij vele uren aan de actieve politiek. Hij bleef corresponderen met Groen van Prinsterer en vooral met Abraham Kuyper, toen deze diens leidersrol overnam. Het was Kuyper die Mondriaan inschakelde bij de voorbereidingen tot oprichting van de Anti-Revolutionaire Partij en bij het Anti-Schoolwet Verbond, dat streefde naar gelijkberechtiging van het protestants-christelijke onderwijs. Mondriaan schreef artikelen in De Standaard en andere kranten, verspreidde pamfletten en organiseerde discussieavonden en openbare debatten, waarbij hij antirevolutionaire kopstukken uitnodigde. Maar politiek en schoolstrijd brachten niet de resultaten die hij ervan verwachtte, en Mondriaan raakte meer en meer gedesillusioneerd. Gezondheidsklachten van zijn vrouw, veroorzaakt door het vochtige huis aan de gracht, waren mede een reden om Amersfoort te verlaten.

Mondriaan solliciteerde in Winterswijk, waar hij werd aangesteld als hoofd van de School voor Christelijk Nationaal Onderwijs. Politiek bedreef hij daarna nog slechts op bescheiden schaal, vooral door het schrijven van artikelen voor De Graafschapper op regionaal en voor De Standaard op landelijk niveau. Ook bleef hij contact onderhouden met Kuyper. Dat Mondriaan, ondanks alle bewondering, geen slaafs volgeling was van Kuyper blijkt uit het feit dat hij niet meeging met de Doleantie van 1886, maar lidmaat bleef van de Nederlands Hervormde Kerk. Enige malen kreeg hij van Kuyper een andere betrekking aangeboden, onder meer als redacteur van De Standaard. Maar hij sloeg dit telkens af; in een brief uit 1882 schreef hij aan Kuyper: “Naar U Eerw. weet, ben ik ‘schoolman’, d.w.z. bij voorkeur werkzaam, ’t meest op mijn gemak in een talrijke volksschool.”

De Zonnebrink, waar de familie Mondriaan de ruime onderwijzerswoning bij de ernaast gelegen school betrok, was een van de mooiste straten van Winterswijk. Het meestershuis was veel groter en beter dan dat in Amersfoort. Het had een ruime tuin, die aan de achterzijde uitzicht bood op de oude dorpskern. De hervormde Jacobskerk stak er hoog bovenuit. Tegenover de woning stond het in vakwerk opgetrokken Wevershuis, een voormalige handweverij. Daarnaast stonden de in 1870 gestichte Rijks Hoogere Burger School en een rijtje statige lerarenwoningen. Toch moet het Mondriaan ook in Winterswijk niet zo goed zijn bevallen. Verschillende sollicitaties, die alle op niets uitliepen, wijzen in die richting. Het leerlingenaantal, dat toch al terugliep, zakte onder Mondriaans bewind van 287 tot minder dan 150. Een hulponderwijzer moest worden ontslagen. Mondriaan kreeg problemen met ouders en het schoolbestuur. Er was waardering voor zijn culturele kennis en capaciteiten, maar men vond het afkeurenswaardig dat hij niet elke zondag naar de kerk ging en in plaats daarvan met zijn gezin ging wandelen. Telkens werd hem verweten dat hij zich zo afzijdig opstelde. In de notulen van 13 januari 1886 kan men lezen: “Bovendien bedroeft het het bestuur dat hij [Mondriaan, WS] zich zo beslist en stellig blijft onttrekken aan allen omgang en zulk een verkeerde toepassing geeft aan de spreuk: ‘in ons isolement ligt onze kracht’, in weerwil van de zoo hartelijke gesprekken, meermalen daarover met hem gevoerd.” Op 26 mei van hetzelfde jaar was het nog niet beter: “Met ernst en liefde spreken de Voorzitter, de leden Penninck en Te Winkel onbewimpeld en duidelijk hunne beschouwingen over den bestaanden toestand uit, en zijt de laatste, dat hij, ofschoon hij dit niet gemakkelijk nog eens weer uitspreekt, blijft bij de eens uitgesproken meening, dat alles den hoofdonderwijzer moet dringen om zich diep de overtuiging in te prenten dat hij Winterswijk voor zich geschikt en belangrijk moet achten; want daarin ligt het eenige, althans het eerste en voornaamste middel tot wegneming van wat de christelijke overeenstemming en het blijmoedig voortwerken verstoort.” Ongewoon scherpe bewoordingen!

Meer waardering oogstte Mondriaan waarschijnlijk voor zijn artistieke prestaties ten dienste van het onderwijs. Zoals de vier kerstplaten die nog jaarlijks uit de kast worden gehaald voor de kerstviering op een school in de Winterswijkse buurtschap Henxel. Ze stellen de verkondiging aan de herders voor, de aanbidding door de herders, de aanbidding door de drie koningen en de lofzang van Simeon in de tempel. Duidelijk herkent men er de onderwijzer in met de lo-akte tekenen.

Al in zijn Amersfoortse periode ontwierp Mondriaan grote platen die, als litho uitgegeven, in grote aantallen werden verspreid. Meestal waren het feest- en gedenkplaten met een overmaat aan details en symbolen. Gewoonlijk is in het midden de gebeurtenis uitgebeeld die de aanleiding was voor het ontstaan van de plaat. Daar omheen is een baaierd van portretten, liedteksten, guirlandes, vlaggen, wapens en wat al niet gevlochten. Onderdelen die men stuk voor stuk moet bezien of lezen. Het ingewikkeldst zijn de oudste platen. In enkele gevallen werd er een boekje bijgeleverd om alles voor de aandachtige beschouwer te verklaren. De platen geven een uitstekend beeld van Mondriaans denkwereld. Op de plaat Revolutie of Evangelie uit 1874 zet hij de portretten en symbolen van de (liberale) revolutie tegenover die van het protestantse Nederland. “Dat is in staatkundig opzicht: THORBECKE of GROEN VAN PINKSTEREN”, aldus Mondriaan in zijn bijbehorende ‘uitvoerige verklaring’. De meeste aandacht spendeerde hij aan feest- en gedenkplaten. De Tachtigjarige Oorlog en het herstel van het Oranjehuis in 1813 waren favoriete thema’s. Ter gelegenheid van koninklijke huwelijken en de kroning van prinses Wilhelmina in 1898 werden platen gemaakt. Naar aanleiding van deze laatste gelegenheid lezen we in de notulen van het schoolbestuur: “Eindelijk ontvingen de kinderen van het Gemeentebestuur een gedenkplaat, door Mondriaan ontworpen en bij Bredée uitgegeven.” En in 1901: “Nog wordt besloten [...] dat bij gelegenheid van het huwelijk van H.M. de Koningin, indien dit door de gemeente niet wordt gedaan, aan de kinderen een exempl. der plaat van Mr. Mondriaan zal worden gegeven, doch niet meer dan één in elk huisgezin.” De platen werden dus door het gemeentebestuur verstrekt. Ze waren bedoeld voor het onderwijs of om in te lijsten en thuis op te hangen. Bij afname van grotere aantallen gold aanmerkelijke korting.

Al op zeer jeugdige leeftijd zal de jonge Piet Mondriaan zijn vader hebben bezig gezien met het ontwerpen van herdenkingsplaten en wellicht daarbij ook hebben geholpen. Een duidelijk bewijs van de samenwerking tussen vader en zoon vormt een groot halfrond schilderij, getiteld Uw Woord is de Waarheid. Het ontstond naar aanleiding van het 25-jarig bestaan van de School voor Christelijk Nationaal Onderwijs in Winterswijk. In de notulen van het schoolbestuur leest men dat tot de voor de feestelijkheden aangebrachte versieringen behoorden “een door dhr. Piet Mondriaan levensgroot geteekend portret van Mr. Groen van Prinsterer, een portret van Willem den Zwijger, een schilderstuk (allegorie) van dhr. Piet Mondriaan [...]”. Vrijwel zeker wordt met de allegorie gedoeld op Uw Woord is de Waarheid. De beide genoemde portretten zijn helaas verdwenen. Uw Woord is de Waarheid is kennelijk geschilderd door Piet junior, omdat de notulen bij Mondriaan senior nooit de voornaam vermelden en omdat hij – in tegenstelling tot zijn vader – de techniek van het olieverven beheerste. Maar het idee van de voorstelling is ongetwijfeld van Piet senior, omdat er dezelfde symbolen op voorkomen als op de plaat Revolutie of Evangelie: de zandloper als symbool van de tijd, de zeis van de dood, de fakkel van ijver en gloed, de duif van de oprechtheid, de palmtak van de overwinning, de vlam van de liefde. Uw Woord is de Waarheid is in verschillende opzichten symbolisch voor het geestelijk milieu waar de later zo beroemde schilder uit voortkwam.

Tijdens zijn studie aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam en ook daarna kwam Piet nog regelmatig op bezoek bij zijn ouders aan de Zonnebrink. Vanaf de achterzijde van de onderwijzerswoning tekende en schilderde hij de Jacobskerk, vanaf de voorzijde het Wevershuis. Speciale voorkeur genoten de kronkelige oude straatjes van de Lappenbrink. Een gouache van de Jacobskerk wordt wel ‘de eerste Mondriaan’ genoemd.

Met vader Mondriaan als hoofdonderwijzer ging het intussen niet goed. Klachten stapelden zich op. Het schoolbestuur regelde een schikking, waarbij Mondriaan op 62-jarige leeftijd eervol zou worden ontslagen als hij daar vrijwillig om vroeg. Mondriaan had kennelijk weinig moeite de regeling te aanvaarden en in 1901 verhuisde de familie naar het Graaf Ottoplein in Arnhem. Hij maakte er zijn laatste feestplaten, tevens vertaalde en bewerkte hij er een vijftal zondagsschoolboekjes. Het zijn stereotiepe brave werkjes, die niet getuigen van andere inspiratie dan de wens een paar centen te kunnen bijverdienen. Slechts eenmaal gaat bij de geduldige hedendaagse lezer even een lampje branden, namelijk als hij Het kerstgeschenk des keizers doorneemt, dat door Mondriaan uit het Frans is vertaald en bewerkt. De hoofdfiguur blijkt namelijk te beschikken over tekentalent. “De Tyrolerknaap is een geboren kunstenaar, Uwe Majesteit! [...] De jongen TEEKENT NIET, maar hij TOOVERT” roept iemand uit. Als beloning mag de hoofdfiguur naar de Keizerlijke School voor Schoone Kunsten. Is dit ook een allegorie en dacht de bejaarde schrijver hier aan zijn oudste zoon, die werkte aan een carrière als kunstschilder?

In 1921 stierf Pieter Cornelis Mondriaan, twaalf jaar na zijn vrouw. Beiden werden begraven op het kerkhof Moskowa in Arnhem.

[http://www.biografischwoordenboekgelderland.nl/bio/3_Pieter_Cornelis_Mondriaan_senior]

In English:

Pieter Cornelis Mondriaan senior 1839-1921, Teacher and Artist Pieter Cornelis Mondriaan was born June 18, 1839 in The Hague, and died February 10, 1921 in Arnhem. He was the second child of seven from the wedding of William Frederick Mondrian (1809-1878) and Hendrika Verment (1811-1856). In 1869 he married Johanna Christina de Cook (1839-1909). The couple had five children, of whom the eldest son, also Pieter Cornelis called, world renown would acquire as a pioneer of abstract paintingsenior. Pieter Cornelis Mondriaan (Photo: Society Museum, Winterswijk) The father of Pieter Cornelis Mondriaan had a posh shop for hair and wigs to the Long Legs in The Hague. So touched Pieter Cornelis from childhood accustomed to dealing with the bourgeoisie, who could afford. The luxury of an exclusive hair or a wig Equally obviously he got used to the arts to go, when he supplemented the models books of his father's own wig designs. But for first teaching given precedence over art. He followed the teachers training at one of the first schools for special education Christian, the Nobelstraat in The Hague. This was known as the first "Green School" because of Prinsterer Green was the founder. Mondrian was formed by the interaction with supporters of the Reveil Movement and Green himself. Five years he was an assistant teacher in The Hague. In 1869 he married Johanna Christina de Cook. In the same year he was appointed in Amersfoort, where Protestants and Orthodox Reformed precisely the Society for the Promotion of Christian National Education had established. A double house on the Kortegracht was appointed as school teacher's house. The Mondrian moved in, he became the first headmaster. Their first four children were born: Johanna Christina (1870), Pieter Cornelis (1872), William Frederick (1874) and Louis Cornelis (1877). Carel would see the light of day in 1880 in Winterswijk. Besides the attention Mondrian education and devoted family, he spent many hours on the active politics. He continued to correspond with Green Prinsterer and especially with Abraham Kuyper, when it took over its leadership. It was Kuyper Mondrian turned on in the preparations establishing the Anti-Revolutionary Party and the Anti-Covenant School Act, which sought equality of Protestant education. Mondrian wrote articles in The Standard and other newspapers, distributed leaflets and organized discussion evenings and public debates, in which he invited anti-revolutionary leaders. But politics and school fight did not deliver the results that he expected, and Mondrian became increasingly disillusioned. Health of his wife, caused by the damp house on the canal, were also a reason to leave. Amersfoort Mondrian applied in Winterswijk, where he was appointed Head of the School of Christian National Education. Politically, he then bedreef only modest, especially by writing articles for The Graafschapper at regional and the national level inStandard.He also continued to maintain contact with Kuyper. Mondrian that, despite all the admiration was no slavish follower of Kuyper evident from the fact that he did not go with the Doleantie 1886, but continued membership of the Dutch Reformed Church. He got another job Kuyper offered several times including as editor of TheStandard.But he hit it off again, in a letter of 1882 he wrote to Kuyper: "In you Ven. know, I am "Schoolman," ie employed preferably, it most at ease in a number of public school. "theZonnebrink where Mondrian family spacious teachers house involved in the adjacent school, was one of the nicest streets in Winterswijk . The master house was much bigger and better than that in Amersfoort. It had a large garden to the rear view offered by the old village. The reformed Jacob's stuck high above it. Opposite the house was built from timber Weaver House, a former hand weaving. In addition, were founded in the 1870 National Higher Secondary School and a row of stately homes teachers. However, it should not be like Mondrian as well. Winterswijk Different applications, all of which came to nothing, point in that direction. The number of students that already fell, fell under Mondrian's reign from 287 to less than 150. An assistant teacher should be fired. Mondrian had problems with parents and the school board. There was appreciation for his cultural knowledge and skills, but they found it reprehensible that every Sunday he did not go to church and instead went for a walk with his family. Whenever it was reproached him as aloof drafted him. The minutes of January 13, 1886, one can read: "In addition, it saddens the board that he [Mondrian, WS] are so decides and remains firmly avoid all intercourse and gives such a wrong application of the proverb" in our isolation is our power ', in spite of the so cordial talks, repeatedly made ​​about him "On 26 May of the same year it was even better." With seriousness and love the President, Members Penninck and Te Winkel frankly and clearly their reflections on the existing state of, and be the last, that he, although he is not easy even pronounce yet again, stays at once expressed opinion that all the headteacher must penetrate deeply to inculcate the belief that he Winterswijk for himself appropriate and necessary must consider, because it is the only, or at least the first and foremost means of removal of what the Christian line and joyfully work disturbs "Unusually strong termseducation.! more appreciation garnered Mondrian probably for his artistic achievements in the service of . As the four Christmas plates that are taken for the Christmas celebration at a school in the hamlet Winterswijkse Henxel. Still annually out of the closet They enable the proclamation to the shepherds, the adoration of the shepherds, the adoration of the Magi and the hymn of Simeon in the temple. Clearly recognize one is the teacher in the lo-deed signs. Already in his Amersfoort period designed Mondrian large plates, as issued lithographs, were distributed in large numbers. They were mostly party-and plaques with an excess of detail and symbols. Usually it is in the middle of the depicted event that was the reason for the development of the plate. Around it is a chaos of portraits, lyrics, garlands, flags, weapons and whatnot braided. Parts that are each one should consider whether read. The most complicated are the oldest records. In some cases, a booklet provided to all the attentive observer explained. The boards provide an excellent picture of Mondrian's thinking. On the record or Gospel Revolution in 1874, he put the portraits and symbols of the (liberal) revolution against those of the Protestant Netherlands. "That's in political terms: THORBECKE or GREEN OF PENTECOST" says Mondrian in its corresponding "detailed statement". Most of the attention he spent holidays and commemorative plaques. The Eighty Years' War and the restoration of the monarchy in 1813 were favorite themes. On the occasion of royal weddings and the coronation of Princess Wilhelmina in 1898, records were made. Following this last occasion we read in the minutes of the school board: "Finally received the children of the City Council a plaque designed by Mondrian and published by Bredée." And in 1901: "Still to be decided [...] that occasion of the marriage of HM the Queen, if this is not done, the children of Copies by the municipality. the record of Mr. Mondrian will be given, but not more than one in every family. "Plates were then provided by the municipality. They were intended for teaching or to frame and hang at home. In order larger quantities applied considerable discount.'llAt a very early age the young Piet Mondrian saw his father have been engaged in the design of commemorative plaques and might have helped. While also A clear evidence of cooperation between father and son is a big semicircular painting titled Thy Word isTruth.It arose in response to the 25th anniversary of the School of Christian National Education in Winterswijk. In the minutes of the school board, one reads that the decorations made ​​for the festivities were "one by mr. Piet Mondrian, life-size portrait of Mr. signed. Green Prinsterer a portrait of William the Silent, a painting (allegory) by mr. Piet Mondrian [...] ". Almost certainly with the allegory refers to Thy Word isTruth.The two portraits mentioned are unfortunately disappeared-. Thy Word is Truth apparently painted by Piet junior because never mention the minutes at Mondrian senior first name and because he Unlike his father - the technique of controlled oil paints. But the idea of the show is undoubtedly Piet senior, because the same symbols occur if the plate or GospelRevolution:the hourglass as a symbol of the times, the scythe of death, the torch of zeal and glow, the dove the sincerity, the palm of victory, the flame of love. Thy Word is Truth in various ways symbolic of the spiritual environment where the later so famous painter came from. During his studies at the Academy of Fine Arts in Amsterdam afterwards came Piet regularly visiting his parents at the Zonnebrink. From the back of the teacher's house, he drew and painted the James', from the front the Weaver House. Special preference enjoyed the winding old streets of the Lapps Brink. A gouache James Church is called "the first Mondrian 'called. Mondrian with father as headmaster, meanwhile did not go well. Complaints piled up. The school board arranged a settlement which Mondrian would be fired if he voluntarily asked for it. Honorably at age 62 Mondrian apparently had little difficulty accepting the scheme and in 1901 the family moved to the Count Otto Square in Arnhem. He made ​​his last party plates, also translated, and he worked there five Sunday school books. They are brave stereotypical drawings, which are not witnesses of inspiration other than the desire to earn a few cents. Only once is the patient modern reader as an indicator light, namely ashe the emperorthe Christmas runs throughpresent,by Mondrian from the French is translated and edited. The main character appears to play have artistic talent. "The Tyrolerknaap is a born artist, Your Majesty! [...] The boy TEEKENT NOT, but he TOOVERT "calling someone out. As a reward, the main character to the Imperial School of Fine Arts. Allowed This is also an allegory and thought the elderly writer here to his eldest son, who was working on a career as a painter? In 1921 Pieter Cornelis Mondriaan, died twelve years after his wife. Both were buried in the cemetery in Arnhem Moskowa.

view all

Pieter Cornelis Mondriaan's Timeline

1839
June 18, 1839
's-Gravenhage, Zuid-Holland, Nederland
1869
May 12, 1869
Age 29
Den Haag, South Holland, Netherlands
1870
1870
Age 30
1872
March 7, 1872
Age 32
Amersfoort, Utrecht, Nederland
1874
May 10, 1874
Age 34
Amersfoort, Amersfoort, Utrecht, The Netherlands
1921
February 10, 1921
Age 81
Arnhem, Gelderland, Netherlands